Afet Bilinci Kültürü

image 12

Afet konusunda farkındalık ve afetlere hazırlık bireylerin afet bilinci kültürünün bir parçası olmalıdır. Afet bilincine sahip olmak, her türlü tehlikenin getireceği zararlardan korunarak (yani bilgili ve hazırlıklı olarak) yaşamaktır.

Toplumsal yaşam kalitesinin yükselmesi için

Afet Bilinci Kültürü;

•Hayatın tüm alanlarında oluşmuş ve oluşabilecek tehlike ve risklerin farkında olmayı,

•Gerekli tedbirleri alarak yaşamayı,

•Bireysel ve toplumsal sorumluluk almayı,

•Toplumsal güç birliği oluşturarak sorunun değil çözümün bir parçası olmayı ve

•Yaşam çevresine duyarlı olmayı gerektirir.

Afet Yönetiminde Afet Bilinci Kültürü’nün Önemi

image 13

Afete Hazırlık Kültürü aynı zamanda Afet Yönetimi ile bir arada düşünülmelidir. Ekranda gördüğünüz şekil, afet yönetimini ve bunun döngülerini anlatmaktadır.

Şekilde mavi ve kırmızı renklerle belirtilen iki ayrı alan görmekteyiz. Modern afet yönetimi sisteminde afet öncesi korumaya yönelik çalışmalar “Risk Yönetimi” olarak adlandırılır.  Mavi renkli alanda gördüğünüz bu çalışmalar zarar azaltma, hazırlık, tahmin ve erken uyarı, afetleri anlamak gibi aşamaları içerir. Afet sonrası yapılan çalışmalara ise “Kriz Yönetimi” adı verilir. Bunlar da etki ve ihtiyaç analizi, müdahale, iyileştirme, yeniden yapılanma gibi aşamaları içerir.

Tıklayın;

Burada önemli olan şudur: Kriz yönetiminde sorun ve olaylar ortaya çıktıktan sonra çare ve çözüm bulmaya çalışılmaktadır. Risk yönetimi ise tehlikelerin önceden belirlenmesi ve en aza indirgenmesine yönelik çalışmaları içermektedir.

1999 Marmara Depremi sonrası gerçekleştirilen tüm çalışmalar Kriz Yönetimi çalışmalarıdır (Enkaz kaldırma çalışmaları, geçici yerleşim yerlerinin oluşturulması, yemek dağıtımı vb.). Ülkemizde, 1999 Marmara Depremleri’nden sonra Afet Yönetimi yaklaşımında önemli değişiklikler yapılarak Risk Yönetimi çalışmalarına başlanmıştır. 1999 Marmara Depremleri sonrasında çıkarılan tüm kanunlar, kanun değişiklikleri ve yapılanmalar afet öncesi zarar azaltma ve hazırlık faaliyetlerine öncelik verecek şekilde düzenlenmiştir. 

Deprem riskinin yüksek olduğu İstanbul için de İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından Risk Yönetimi çalışmaları gerçekleştirilmekte, bu kapsamda İstanbul tüm yönleriyle afetlere hazırlanmaktadır. T.C. İstanbul Valiliği tarafından yürütülen; okulların, hastanelerin ve kamu binalarının güçlendirilmesi, acil durum haberleşme sistemlerinin kurulması ve geliştirilmesi, acil durum bilgi yönetim sistemlerinin kurulması ve geliştirilmesi ve toplumun afetler konusunda bilinçlendirilmesi gibi faaliyetler ‘Koruma’ çalışmaları olup zarar azaltma ve hazırlık faaliyetlerini içermektedir.

Afetlere karşı hazırlıkta risk yönetimini ne kadar iyi yaparsak; kriz yönetimine o kadar az iş bırakmış oluruz.

Evet, bizler bu eğitimle birlikte  zarar azaltma ve hazırlık çalışmalarını içeren risk yönetimi faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere bilgilenmiş ve güvenli yaşam kültürünün en önemli adımlarından birini atmış olacağız.

Bilgi Notu:

İstanbul için yürütülen hazırlık çalışmalarından biri de erken uyarı sistemleridir.

Doğalgaz gibi alt yapı sistemleri,

Kritik önem taşıyan riskli yapı ve tesisler ,

Metro, hızlı tren gibi toplu taşıma araçları erken uyarı sistemleri ile devre dışı bırakılarak  afet zararları en aza indirgenmeye çalışılır.

Erken Uyarı Sistemi ile İstanbul’da ya da Marmara’da gerçekleşecek olası bir depremde kayıt istasyonlarından gerçek zamanda sürekli olarak gelen veriler ile hasar yaratabilecek bir depremle ilgili uyarı sinyalinin 5-12 saniye  öncesinden verilebilmesi amaçlanmaktadır.

P Dalgası açığa çıktığında ‘Erken Uyarı Sistemleri’ bu dalgayı algılayarak devreye girerler. Doğalgaz gibi alt yapı sistemleri, kritik önem taşıyan riskli yapı ve tesisler bu şekilde devre dışı bırakılarak afet zararları en aza indirgenmeye çalışılır.

Erken uyarı demek depremin önceden belirlenerek insanların bulunduğu yerdeki yapıdan dışarı çıkmaları için uyarılmaları anlamına gelmemektedir. Depremlerin önceden belirlenebilmesi (büyüklük, yer ve zaman) bir dizi çalışma ve gözlem gerektirir. Tahmin aşamasında olan bu çalışma erken uyarı amaçlı kullanım için henüz istenilen olgunluğa erişmemiştir. Olumlu sonuçların alınması için daha çok veriye ihtiyaç vardır. Bu nedenle yapılan tahmin ve yorumların önceden haber verme gibi algılanmaması gerekir.

İstanbul Deprem Erken Uyarı ve Acil Müdahale Sistemi 2001 yılında İstanbul Valiliği, Birinci Ordu Komutanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın lojistik katkıları ile Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, Deprem Mühendisliği Anabilim Dalı tarafından kurulmuş ve işletilmektedir. Sistem içerisinde 110 adet 3 eksenli kuvvetli yer hareketi ivme kaydedicisi bulunmakta olup bunlardan 100 adedi Acil Müdahale Sistemi 10 adedi ise Erken Uyarı Sistemi için kullanılmaktadır. Acil müdahale sistemi ile olası bir depremden hemen sonra kuvvetli yer hareketi parametrelerinin belirlenmesi, bu parametrelerin mevcut yapı envanterleri ve yapı hasar görebilirlik ilişkileri ile beraber değerlendirilerek kent çapındaki hasar ve can kayıplarının dakikalar içerisinde belirlenmesi ve bu ilk belirlemelerin acil yardım ve kurtarma birimlerine anında iletilmesi amaçlanmaktadır. Erken Uyarı Sistemi ile ise kayıt istasyonlarından gerçek zamanda sürekli olarak gelen veriler ile hasar yaratabilecek bir depremle ilgili uyarı sinyalinin 5-12 saniye öncesinden verilebilmesi amaçlanmaktadır. Acil Müdahale Sistemi kuvvetli yer hareketi istasyonları İstanbul’un nüfus ve yapılaşma açısından yoğun olan güney bölgelerine, Erken Uyarı sistemi kuvvetli yer hareketi istasyonları ise Istanbul’da hasara neden olabilecek büyük bir deprem yaratma potansiyeline sahip fay hatlarına (Ana Marmara fayı) en yakın bölgelere kurulmuştur.

Daha fazla bilgi için: Zülfikar, C., Çağnan, Z., Durukal, E., Erdik, M., (2007) İstanbul Deprem Erken Uyarı ve Acil Müdahale Sistemi İstasyon Kayıtlarının İncelenmesi. 6. Ulusal Deprem Mühendisliği Konferansı, Ekim, İstanbul.

Soruyu paylaşın

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email