Heyelan

image 8
Heyelan Haritası

Yüzeydeki malzemenin (kaya, toprak veya doğal zemin) yer çekimi etkisiyle bir düzlem boyunca yamaç aşağıya kayması sonucu oluşur.

Aşırı yağışlar, kayan malzemenin iç yapısı, depremler, volkanik patlama gibi olaylar heyelanın oluşumunda aktif rol oynasa da, insanların yer yüzeyinde yaptığı değişiklikler, aşırı yapılaşma ve bitki örtüsünün tahribi gibi etmenler de heyelanın oluşmasına zemin hazırlayan faktörler arasında yer alır.

Yaratmakta olduğu olumsuz etkilerden dolayı doğal tehlikeler arasında önemli bir yer tutan heyelanlar, etkin oldukları bölgedeki yerleşim yerlerinde can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Konutları, karayollarını, demiryollarını, bahçe ve ekili alanları da etkileyerek önemli ekonomik kayıplara yol açar.

Aşırı yağışlar, kayan malzemenin iç yapısı, depremler, volkanik patlama gibi olaylar heyelanın oluşumunda aktif rol oynasa da insanların yer yüzeyinde yaptığı değişiklikler, aşırı yapılaşma ve bitki örtüsünün tahribi gibi etmenler de heyelanın oluşmasına zemin hazırlayan faktörler arasında yer alır. Bununla birlikte heyelanların, yeryüzünde çok sık meydana gelen ve çok yaygın görülen kütle hareketlerinin bir çeşidi olduğu unutulmamalıdır.

image 9

Genel olarak heyelan terimiyle açıklanan kütle hareketleri hareketin türüne göre üçe ayrılır:

Kaymalar: Toprak, taş veya bunların karışımından oluşan malzemelerin yerçekimi etkisiyle belirli bir yüzey boyunca aşağıya doğru hissedilebilir bir şekilde hareket etmesidir. En sık görülen kütle hareketleri arasında yer almaktadır. Heyelanlar ve toprak kaymaları bu sınıfa girmektedir.

Düşme ve Devrilmeler: Genel olarak çeşitli faktörlerin etkisi sonucu kopan malzemenin aşağıya doğru (deniz ve göl kenarlarından, dik yamaçlardan, mağara tavanlarından, sivri dağ doruklarından vb.) hareket etmesi olarak tanımlanabilir. Düşme olayı içinde en çok zarar veren kütle hareketi “kaya düşmesi”dir.

Akmalar: Yüzeyde kayaların ayrışması sonucu oluşmuş ince taneli (kumlu, killi) zeminlerde, toprak ya da taş-toprak karışımından oluşan malzemede, su miktarının artması sonucunda gelişen harekettir. Bu durum, kurak bölgelerde kuru kum akmaları şeklinde de gözlenmektedir.

Ancak genelde ince taneli malzemelerin olduğu bölgelerde «çamur akmaları», çakıl ve moloz boyutundaki malzemelerin olduğu bölgelerde ise «moloz akmaları» şeklinde görülür. Akmalar yavaş veya hızlı gelişebilmektedir.

Soruyu paylaşın

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email